Programmabegroting 2027

Tijdens de vergadering van 13 oktober jl. hebben we de programmabegroting behandeld. Namens onze fractie voerde Daniël van Iwaarden het woord. Hieronder leest u zijn bijdrage:

Voorzitter,

Tijdens de verbouwing van mijn huis kwam ik pas iets bijzonders tegen. Bij het slopen van een muur vond ik een krant uit 1952. En mijn oog viel op het volgende artikeltje. Ik citeer: Deze week vergaderde de raad der gemeente Rilland. Een voorstel van Gedeputeerde Staten om het salaris der wethouders te bepalen op 475 gulden… per jaar, thans 400 gulden, werd goedgekeurd.

Voorzitter, uw college hoeft niet zenuwachtig te worden. Er zit geen amendement over wethouderssalarissen aan te komen.

Toch moest ik eraan denken toen ik de begroting voor 2027 doorlas. Want in die ruim 70 jaar is er naast het wethouders salaris veel meer veranderd. Van een relatief beperkt takenpakket is de gemeente nu een organisatie die zich vrijwel met ieder aspect van het dagelijkse leven van onze inwoners bezighoudt.

Op het gebied van wonen, bouwen, milieu, sociale voorzieningen, wegen, scholen en nog veel meer onderwerpen staat de gemeente aan de lat om met bestemmingsplannen, verordeningen en regelgevingen de juiste koers uit te zetten. En daarmee dragen we dus ook een grote verantwoordelijkheid richting onze inwoners. Daar doen we het tenslotte voor.

Laat ik daarom beginnen met waardering uit te spreken voor uw college en onze ambtelijke organisatie. Er ligt een sluitende begroting voor 2027, met een positief resultaat van ruim 1,6 miljoen euro. Ook in de jaren daarna blijven we volgens de voorliggende begroting in de zwarte cijfers.

En eerlijk is eerlijk, het maken van een meerjarenbegroting met zwarte cijfers is wel eens makkelijker geweest. Verschillende maatregelen, zoals het inzetten van ZEH dividend en het gebruik van het overschot uit de algemene reserve zetten we nu in om deze begroting te kunnen presenteren.

Toch is het niet nodig om buitenom de inflatie onze inwoners te confronteren met extra belastingverhogingen. Dat is een belangrijk signaal richting inwoners en ondernemers en is ook in lijn met ons bestuursakkoord.

Tegelijkertijd vraagt strakker begroten iets van ons. Wanneer de ‘speelruimte’ binnen de begroting verdwijnt, is de kans groter dat we bij tegenvallers onze reserves moeten aanspreken. Gelukkig zijn die reserves in Reimerswaal gezond.

Ik denk dat we kunnen zeggen dat het voorzichtige financiële beleid van de afgelopen decennia nu een welkome basis is onder de begroting voor de komende jaren. Er hoeft niemand tussen wal en schip te vallen, voor onze schoolkinderen kunnen we gewoon een nieuwe basisschool bouwen als dat nodig is en ook aan veel andere projecten wordt gewoon gewerkt.

En laten we ook niet vergeten: de gemeente is er niet om winst te maken. We zijn er om onze wettelijke taken goed uit te voeren, belangrijke voorzieningen in stand te houden en tegelijkertijd een financieel gezonde huishouding te voeren. En het rond rekenen van het huishoudboekje.. daar mag best wat spanning op staan.

In diezelfde krant die ik vond, voorzitter, zag ik in de advertentie van de bakker dat de gevulde koeken in 1952 12 cent kosten. De goede oude tijd zouden we zeggen.. maar toch stond de krant ook in 1952 vol met artikelen en advertenties over de dure tijden. En dat maakt onze zorgen over begrotingstekorten ook weer relatief.

Financiële zorgen zegt misschien meer iets over ons dan over de tijd waarin we leven. Op mondiale schaal gezien steken onze lokale problemen vaak schril af tegen gebieden waar op dit moment oorlog, hongersnood of natuurrampen alle aandacht opeisen. Zonder onze uitdagingen minder serieus te nemen kan het ook niet verkeerd zijn om met die bril daar naar te kijken.

"Wat ons betreft moet het uitgangspunt daarom zijn dat een eventuele eenmalige opbrengst in de eerste plaats dient als financiële buffer om ook op lange termijn onze begroting in de zwarte cijfers te houden"

ZEH dividend

Voorzitter, Waar we de vinger bij willen leggen is bij het dividend van ZEH. Het heeft er alle schijn van dat deze jaarlijkse uitkering stopt en we in plaats van een jaarlijkse dividendstroom een eenmalige uitkoopsom zullen ontvangen.

En daar wil onze fractie nu alvast iets over zeggen. Want als er straks in één keer een aanzienlijk bedrag vrijkomt, dan is dat wat ons betreft geen sinterklaascadeautje waarmee we allerlei nieuwe wensen kunnen vervullen.

Wat ons betreft moet het uitgangspunt daarom zijn dat een eventuele eenmalige opbrengst in de eerste plaats dient als financiële buffer om ook op lange termijn onze begroting in de zwarte cijfers te houden.

Laten we voorkomen dat we structureel arm worden, omdat we ons tijdelijk rijk willen rekenen.

Kan het college toezeggen dat de raad tijdig wordt betrokken bij het ontwikkelen van duidelijke kaders voor de besteding en het beheer van een eventuele verkoopopbrengst?

Jeugdzorg

Voorzitter, ook een aantal inhoudelijke onderwerpen willen wij onder de aandacht van uw college brengen. En dan begin ik met jeugdzorg. Het lijkt erop dat de grote groei in de kosten voor jeugdzorg stagneert. Maar dat wil niet zeggen dat we er nu zijn. Veel kinderen en jongeren hebben met serieuze problematiek te maken.

Problematiek die volgens ons niet los valt te maken van de maatschappij waarin we leven. En dan denk ik bijvoorbeeld aan prestatienormen in het onderwijs en influencers op social media die jongeren een onbereikbare levensstandaard voorspiegelen die onze samenleving collectief ongelukkig maakt.

En dan helpt het ook niet mee dat jongeren vandaag horen dat je mag zijn wie je niet bent. En dat wij voor dat soort opvattingen de vlag in de mast hangen is dan ook dweilen met de kraan open.

Waar we veel vertrouwen in hebben is de verdere ontwikkeling van het Lokaal Team Reimerswaal en de toegang tot het Lokaal Team via onze basisscholen. Juist door vroegsignalering, preventie en laagdrempelige ondersteuning kunnen we voorkomen dat problemen in gezinnen onnodig groot worden.

We blijven daarbij aandacht vragen voor de rol van ouders, gezinnen, kerken, verenigingen en andere maatschappelijke verbanden. En ook voor keuzevrijheid, zodat inwoners waar mogelijk hulp kunnen ontvangen die past bij hun levensovertuiging.

Kan het college aangeven of en welke concrete resultaten inmiddels zichtbaar zijn van het Lokaal Team?

Financiële zelfstandigheid

Voorzitter, een ander punt binnen het sociaal domein is de manier waarop we inwoners stimuleren om financieel zelfstandig te worden. Onze gemeente kent een waardevol sociaal vangnet. Daar mogen we ook best trots op zijn.

Maar we moeten wel blijven nadenken over de prikkel die daarvan uitgaat. Neem bijvoorbeeld de diverse regelingen die toegankelijk zijn voor inwoners met een inkomen tot 130 procent van het minimumloon.

Wat gebeurt er als zo iemand meer uren gaat werken en vervolgens net boven die 130 procent uitkomt?

Het inkomen stijgt, maar misschien vervalt tegelijkertijd het recht op verschillende gemeentelijke regelingen. Wanneer meerdere tegemoetkomingen tegelijk wegvallen, kan iemand er netto nauwelijks op vooruitgaan of zelfs op achteruitgaan.

Dat is volgens mij niet wat we willen. Maar het zou goed kunnen dat dit in de praktijk wel speelt. Werken en meer verantwoordelijkheid nemen voor het eigen inkomen zou inwoners niet moeten duperen.

Is het college bereid om inzichtelijk te maken hoeveel een inwoner daadwerkelijk extra moet verdienen om het verlies van gemeentelijke ondersteuning te compenseren?

En zou dit niet een geschikt onderwerp zijn voor een onderzoek door onze Rekenkamer? Zodat we niet alleen weten hoeveel ondersteuning we bieden, maar ook hoe ons beleid doorwerkt op de bereidheid en mogelijkheden van inwoners om financieel zelfstandiger te worden.

En dan is de vraag: hoe kunnen we dit onderwerp onder de aandacht brengen van de rekenkamer?

Wonen

Een ander belangrijk onderwerp blijft wonen. We zijn blij met de kwartaalrapportage woningbouw die na onze vraag tijdens de kadernota inmiddels is verschenen. Hier en daar zien we ook om ons heen dat de plannen steeds concreter worden. Dat is moedgevend, vooral ook voor inwoners die woonruimte zoeken die beter aansluit op hun huidige woonbehoefte.

Onze vraag aan de portefeuillehouder is daarom: waar liggen op dit moment de grootste uitdagingen in het realiseren van de woningbouwplannen en de doelstelling van 600 woningen zoals we die in het bestuursakkoord met elkaar hebben vastgesteld.

Onderwijs

Er lopen op dit moment ontwikkelingen rond drie basisscholen: D’n Akker in Waarde, De Klimroos en De Zevensprong in Krabbendijke.

We zijn benieuwd naar de stand van zaken over deze 3 projecten en ook of daar nog financiële tegenvallers te verwachten zijn?

Voor de realisatie van nieuwe schoolgebouwen houden we ons aan het Integraal Huisvestingsplan. Wij vragen ons af of de jaarlijkse bouwkostenstijging van 3 procent nog wel een realistisch uitgangspunt is. Kunnen we dit niet beter aanpassen om te voorkomen dat we in de toekomst veel financiële tegenvallers moeten opvangen?

Hoe realistisch acht het college de jaarlijkse bouwkostenstijging van 3 procent?

Thuisonderwijs

En om even bij het onderwijs te blijven: gistermorgen berichtte Omroep Zeeland dat alle aanvragen voor thuisonderwijs op grond van levensovertuiging zijn afgewezen. Wij vinden dat een zeer kwalijke zaak. De argumentatie dat een openbare school neutraal zou zijn is wat ons betreft ook niet afdoende. Het is onmogelijk om neutraal te staan ten opzichte van de cultuur waarin we leven.

Maar vooral is dit een zorgelijke ontwikkeling omdat de verantwoordelijkheid van de opvoeding en het onderwijs van kinderen allereerst bij de ouders ligt, en niet bij de staat.

Kan het college aangeven of er in de afgelopen maanden ook afwijzingen voor thuisonderwijs zijn geweest in Reimerswaal?

Klimaatadaptatie

Voorzitter, In programma 2 van de begroting lezen we veel over het onderhoud van wegen, straten en pleinen. Wat we daar nog wat nadrukkelijker missen, is de aandacht voor klimaatadaptatie.

Natuurlijk komt dat onderwerp elders in de begroting terug, onder andere bij het groenbeleid. Maar juist bij de inrichting en herinrichting van de openbare ruimte liggen mogelijkheden om wateroverlast tegen te gaan en onze dorpen beter bestand te maken tegen extreme weersomstandigheden.

Wordt klimaatadaptatie inmiddels standaard meegenomen bij reconstructies en onderhoudsprojecten?

Participatie en integratie van statushouders

De maatschappelijke participatie van statushouders en Oekraïense ontheemden verdient ook onze aandacht. Zeker met het oog op de toekomstige ontwikkelingen in Krabbendijke.

We hebben in het bestuursakkoord afgesproken dat integratie wederkerigheid vraagt.

Vanuit onze fractie vinden we het belangrijk dat mensen die hier komen wonen zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren, deelnemen aan het maatschappelijk leven en waar mogelijk aan het werk gaan.

Dat geldt ook voor de 29 nieuwe statushouders die naar verwachting nog gehuisvest moeten worden.

Hoe staat het met de maatschappelijke participatie van de statushouders die inmiddels in onze gemeente wonen? En hoe wordt daarop ingezet bij nieuwe statushouders en bij Oekraïense ontheemden?

Wordt daarbij voldoende samengewerkt met lokale ondernemers, verenigingen en vrijwilligersorganisaties? En dan denk ik bijvoorbeeld ook aan detacheringsorganisaties die ervaring hebben met het werk bieden aan inwoners die afkomstig zijn uit andere landen. -

En kunnen we alsnog inzicht krijgen in de financiële stromen rond opvang en inburgering, waar we tijdens de kadernota al aandacht voor hebben gevraagd?

Veiligheid

Voorzitter, veiligheid blijft een kerntaak van de overheid. Onze inwoners moeten zich veilig kunnen voelen in hun eigen dorp, op straat en rondom hun woning.

Daarom vinden wij het goed dat er in het bestuursakkoord aandacht is voor cameratoezicht op plekken waar de openbare orde daarom vraagt.

We horen graag wat de stand van zaken is van het onderzoek naar cameratoezicht en de voorgenomen pilot tijdens de jaarwisseling in Krabbendijke.

"Wij roepen het college daarom op om bij de verdere ontwikkeling en uitvoering van het toeristisch beleid de zondagsrust nadrukkelijk als uitgangspunt te blijven meenemen."

Toerisme

Onze gemeente heeft veel te bieden aan recreanten en toeristen. We beschikken over een prachtig buitengebied, een bijzonder landschap en een sterke visserij- en landbouwsector. Daar mogen we trots op zijn. Met name in Yerseke zien we een toename van het aantal bezoekers.

Toeristische ontwikkeling biedt kansen voor ondernemers en kan bijdragen aan de levendigheid van onze dorpen.

Maar het vraagt ook om duidelijke keuzes. Wat onze fractie betreft moeten toeristische ontwikkelingen passen bij het karakter van Reimerswaal. En daarbij hoort nadrukkelijk het respecteren en behouden van de rust op de eerste dag van de week. In de eerste plaats omdat onze Schepper deze dag aan ons heeft gegeven om Hem te dienen, maar ook maatschappelijk heeft deze gezamenlijke rustdag grote waarde. Een dag waarop niet alles draait om economische activiteit, consumptie en drukte is in deze wereld vol hectiek meer dan welkom.

Wij roepen het college daarom op om bij de verdere ontwikkeling en uitvoering van het toeristisch beleid de zondagsrust nadrukkelijk als uitgangspunt te blijven meenemen.

Voorzitter, Ik rond af.

Wij spreken nogmaals onze waardering uit richting het college en de ambtelijke organisatie. Er wordt dagelijks veel werk verzet voor onze inwoners.

En zoals u dat van ons inmiddels wel gewend bent wensen wij uw college, alle medewerkers en ons als gemeenteraad van harte Gods zegen toe bij het werk en de verantwoordelijkheid die op onze schouders ligt.

Waarom wij die zegen nodig hebben las ik in psalm 127 vers 1. En dat vers wil ik ter afsluiting met u delen:

Zo de HEERE het huis niet bouwt, tevergeefs arbeiden deszelfs bouwlieden daaraan; zo de HEERE de stad niet bewaart, tevergeefs waakt de wachter.

Ik dank u wel.